Μια βόλτα στην ιστορία του Λυκαβηττού!

πηγή


 Έλα πιάσε με από το χέρι και πάμε στο φιδογυριστό δρομάκι που οδηγεί στον Λυκαβηττό. Όχι, δεν θα ανέβουμε, θα κατέβουμε στις αυλές της ιστορίας, να δούμε πώς ήταν αυτός ο βράχος που έπεσε από τα χέρια της Αθηνάς.

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα και τον Ξενοφώντα ο λόφος ήταν ένας απόκρημνος γυμνός βράχος. Αργότερα φύτευσαν ελαιόδεντρα αλλά...ως συνηθως, κάηκε. Και έκτοτε δεν ξαναφυτεύτηκε. Το χρησιμοποιούσαν μόνο, ως βοσκοτόπι, μια και είχε χαμηλή βλάστηση κατάλληλη για τα κατσίκια της περιοχής.

Στην κορυφή του ήταν ναός του Δία. Κατά το Μεσαίωνα γίνεται εκκλησάκι του προφήτη Ηλια. Και μετά, τον  18ο αιω., χτίστηκε το εκκλησάκι του Αγίου  Γιωργίου, που υπάρχει μεγαλύτερο μεν, ως σήμερα.

Μην νομίζεις ότι η πρόσβαση ήταν εύκολη. Ένα φιδογυριστό μονοπάτι υπήρχε που γινόταν απότομο και για να το ανέβεις έπρεπε να χρησιμοποιήσεις και τα χέρια.

Αλλά υπήρχε και χείμαρρος ορμητικός που με διακλαδώσεις ακολουθούσε τις οδούς Δημοκρίτου και Λυκαβηττού. Ενωνόταν αυτός ο χείμαρρος με ρέμα που ονομαζόταν βοϊδοπνίχτης. Ήταν στην οδό Ακαδημίας. Αυτό το ρέμα με τη σειρά του ενωνόταν με άλλα ρέματα που ακολουθούσαν την Σταδίου και Πειραιώς! ( Το κάνεις εικόνα πώς ήταν η Αθήνα τότε;)

''{....} αποφασίσαμε ν'ανέβουμε. Το πρώτο κομμάτι του δρόμου είναι αρκετά εύκολο, γιατί πάει σαν σαλίγκαρος γύρω από το βουνό. Αργότερα όμως, για να σκαρφαλώσει κανείς στην κορυφή, πρέπει ν'ανέβει ακόμα και με τα τέσσερα, από κάτι πολύ απότομες μεριές. Έχει όμως γι'αντάλλαγμα μια καταπληκτική θέα. Η πόλη φαίνεται όπως θα πρέπει να τη βλέπουν τα πετούμενα. Τι ωραία που φαντάζουν όλα από δω. Η θάλασσα, τα νησιά, τα μακρινά βουνά, η Ακρόπολη που μοιάζει χαμηλή από τούτο το ύψος, ο Άρειος Πάγος, η Πνύκα με τ'αρχινισμένο Αστεροσκοπείο, ο ναός του Θησέα, το μνημείο του Φιλοπάππου και τόσα άλλα {...}

Ψηλά στην κορυφή είναι ένα εκκλησάκι, του Άι Γιώργη, με μια πλάκα που φαίνεται από μακριά.Ένας μισοπάλαβος καλόγερος γεμίζει κάθε μέρα με λάδι τα καντήλια του Αι Γιώργη.''

                 Χριστιάνα Λυτ

   Μια Δανέζα στην αυλή του Όθωνα    

Αυτός ο μισοπάλαβος καλόγερος,  ο κρητικός Λουλουδάκης, ήταν που έδιωξε το φόβο και τον  τρόμο των Αθηναίων, που  γι αυτό δεν συμπαθούσαν το λόφο της πόλης τους.

Βλέπεις. όπως θέλει η παράδοση, οι Αθηναίοι άργησαν να απολαύσουν τη θέα από ψηλά, να ανταλλάξουν κρυφά ερωτικά φιλιά, να απολαύσουν το πανέμορφο ηλιοβασίλεμα, γιατί εκεί κατοικούσε  ένας αράπης τρία μέτρα ψηλός. Οι θρύλοι λένε ότι στην κορυφή του λόφου είχε το καταφύγιό του ο αράπης ο γίγαντας, και  όποιος τολμούσε να ανέβει του έπαιρνε τη ζωή. Πήγε λοιπόν και ο τρελοκρητικός να αναμετρηθεί με τον αράπη. Ξετρελάθηκε με τη θέα, έχτισε τον Αι Γιώργη όπως είπαμε και το κελί του δίπλα, εφτιαξε την πλατειούλα εκεί μπροστά, έσπειρε και μποστάνι και έζησε ως το θάνατό του το 1885.

Αυτός λοιπόν ο ασκητής έδιωξε τον αράπη και οι Αθηναίοι πλέον δεν είχαν κανένα φόβο για το Λυκαβηττό τους.          

πηγή

   
  

Αλλά σκάφτηκε βαθιά το σώμα του λόφου γιατί η Αθήνα χρειαζόταν πέτρα για το χτίσιμο των σπιτιών της. Από το 1831 λατομείται ο Λυκαβηττός. Το 1836 απαγορεύτηκε να κατατρώγεται η σάρκα του  και έτσι σταμάτησαν.Αλλά μετά λίγα χρόνια ξαναλειτούργησαν με διακοπές μια και αρχαιολόγοι και λόγιοι διαμαρτύρονταν. Ως το 1960 με διαλείμματα άνοιγαν τα λατομεία, αφού έπαιρναν την πολυπόθητη άδεια.( Τι κάνουν οι πιέσεις στους κυβερνώντες ε; )

Η αναδάσωση του λόφου δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Από το 1880 ως το 1915 έγινε η δεντροφύτευση,   μόνο που τα πρώτα νεαρά δενδρύλλια φαγώθηκαν από....τις κατσίκες που υπήρχαν στα Κατσικάδικα γύρω από τη Δεξαμενή.
Σήμερα στον λόφο υπάρχουν κυπαρίσσια, ευκάλυπτοι, ελιές, χαρουπιές, αίλανθοι (βρωμοκαρυδιά), αλλά και θάμνων, όπως ευώνυμος, κισσός, δεντρολίβανο, πικροδάφνη, φραγκοσυκιά, μυρτιά, λιγούστρο και τεύκριο. Την Άνοιξη του 2008, ο Δήμος Αθηναίων φύτευσε επίσης δένδρα όπως: αμυγδαλιές, αριές, δρυς, κουκουναριές, κουτσουπιές, αγριαχλαδιές, αγριελιές, μυρτιές και ρείκια, αλλά και θάμνους όπως αγιόκλημα, αγράμπελη, βίγκα, λεβάντα, λυγαριά, σπάρτο και ράμνος.

Πολλοί ενδιαφέρθηκαν για το στολίδι της Αθήνας. Οι επεμβάσεις των ανθρώπων δεν είναι πάντα κακές. Ανοίχτηκε δρομάκι ανάβασης ώστε να έχει πρόσβαση όποιος επιθυμεί.

Φωταγωγήθηκε ο λόφος, και μάλιστα η πρώτη φωταγώγηση έγινε το 1835 με 100 φανάρια που σχημάτιζαν το Ομικρον, το αρχικό του ονόματος του Όθωνα.

αυτό είναι το σχέδιο Τσίλερ που δεν έγινε δυστυχώς


Ενδιαφέρθηκε και ο Τσίλερ για το λόφο και εκπόνησε σχέδιο για χώρο αναψυχής. Το ''Αέρειον Θεραπευτήριον'', περιελάμβανε συντριβάνια, ξενοδοχείο, αναγνωστήριο, μικρά περίπτερα, εξέδρες, αλλά και καφενεία, τεχνικούς καταρράκτες, παιδική χαρά, αλλά έμεινε στα σχέδια γιατί η κυβέρνηση  Τρικούπη τότε, δεν είχε τόσα χρήματα γι αυτό το πολυδάπανο έργο.( Τι πρωτοτυπία το φτωχό μας κράτος!!!)

Αλλά και   θέατρο έγινε εκεί που υπήρχε λατομείο, για  να καλύψει την ασχήμια με πρωτοβουλια της Συνοδινού και σχέδια του αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτο. Μα ήταν και απαραίτητη η δημιουργία θεάτρου για να καλύψει τις ανάγκες του Φεστιβάλ Αθηνών. 

Από το 1965 λειτουργεί τελεφερίκ, άλλη μια χρήσιμη και όμορφη ανθρώπινη παρέμβαση!

πηγή


Όμως...υπάρχουν και επεμβάσεις ανθρώπινες που είναι κακάσχημες, ενοχλητικές και επικίνδυνες. Στις παρυφές και πλαγιές του Λυκαβηττού χτίστηκαν  πολυκατοικίες που κρύβουν το πράσινο και το λόφο από την Αθήνα από πολλές μεριές, πολυκατοικίες που ξεπέρασαν ορισμένες τους τρεις ορόφους μόνο και μόνο για εκμετάλλευση.

Το 1925 επιχειρήθηκε να αναγερθεί στην κορυφή του Λυκαβηττού, καζίνο με χώρους ψυχαγωγίας. Ευτυχώς αποτράπηκε από τις εγχώριες και διεθνείς αντιδράσεις της διανόησης!

Σήμερα αλλάζει όψη ο λόφος . Θα ξαναλειτουργήσει το θέατρο, θα γίνουν έργα , νέες επεμβάσεις που εύχομαι να ολοκληρωθούν!


                               Τα πυροβολεία εγκαταστάθηκαν το 1926 στη νότια
                                          πλευρά και ρίχνουν κανονιοβολισμούς σε σημαντικά
                                                   γεγονότα και στις εθνικές εορτές.

...............

             '' Κι ανέβηκα! Και ξέφυγα! Και χάμου

                   η Αθήνα σαν να πέθανε. Τα μύρα

                   βουνίσια με χτυπήσανε. Τριγύρα

                   τα πεύκα είναι προστάτισσα φρουρά μου

                       {....}

                     Μ'εξάγνισε το ανέβασμα, πατρίδα

                   και θα ρθω με τη βάρκα μου του ονείρου

                   με τα κουπιά του πόθου θα κινήσω,...΄΄

                                Κώστας Καρυωτάκης  ''Λύκαβηττός''!



πηγές:

Η Αθήνα 

Θ Γιοχάλα- Τ, Καφετζάκη

ΛΥΚΑΒΗΤΤΟΣ

ΑΘΗΝΟΔΡΟΜΙΟ

25 σχόλια:

  1. Άννα μου! Όταν διαβάζεις τέτοιες πληροφορίες ο συλλογισμός σου γίνεται πιο βαθύς, μπορείς να βλέπεις ότι μέχρι τώρα δεν έβλεπες. Αλλιώς φαίνεται ένας τόπος όταν ξέρεις την ιστορία του. Αφήνεις το νου να αναπλάσει εικόνες στο φυσικό περιβάλλον του τότε, πριν την φθορά και την επίθεση του χρόνου. Αρκεί μια βόλτα στο λόφο του Λυκαβηττού και αναιρείς την έννοια της Αθήνας χωρίς ορίζοντα. Κι ανάμεσα στο τσιμέντο και στη σαρωτική επέλαση της κρίσης, μπορείς να δεις μικρά ξέφωτα με την ομορφιά της Αττικής γης.
    ΄Αννα Υπέροχη ιδέα! Σ’ευχαριστούμε και εύχομαι στο μέλλον να αναδειχθεί η πολιτιστική του αξία.
    Καλή εβδομάδα!
    Σε φιλώ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ναι το παθαίνω κι εγώ Αννούλα μου. Γίνονται οι σκέψεις βαθύτερες όταν μαθαίνεις κάτι, όταν εμβαθύνεις στην ιστορία και ξέρεις τι παθαίνω επίσης; Κατανοώ το πώς είναι σήμερα...
      Όντως υπάρχουν μικρά ξέφωτα όμορφα στην Αθήνα αλλα και στην Αττική όπως το λες
      Το εύχομαι κι εγώ
      Φιλιά ΄πολλά

      Διαγραφή
  2. Ωραία ανάρτηση !!!! Αγαπημένη βόλτα ο Λυκαβηττός σήμερα !!!!! Όλα μου τα χρόνια εργασίας (στον τουρισμό), ανέβαζα τα γκρούπς των τουριστών και ξετρελαινόντουσαν με την θέα αλλά και με το φαγητό στο εστιατόριο. Όταν ήμουν μικρή, μας έβαζαν να μετράμε τους κανονιοβολισμούς όταν γένναγε η βασίλισσα .....όταν έπεφταν 21 ήταν αγόρι, πάραπάνω κορίτσι χαχα....έχει και απ τα πιο οργανωμένα καταφύγια (αχρείαστο νάναι) και το εκκλησάκι των Αγ. Ισιδώρων μέσα στο βράχο εκπληκτικό !!!!! Αααααα όμορφη βόλτα μας πήγες !!!!! Σε φιλώ !!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ωωωω στον τουρισμό δούλευες ε; Ωραίο επάγγελμα. Ήσουν εκτός, έκανες τις βόλτες σου δουλεύοντας και είχες επαφή με κόσμο διαφορετικό κάθε φορά. Μου αρέσει αυτό το επάγγελμα.
      Δεν το ήξερα ότι 21 κανονιοβολισμοί δήλωναν τη γέννηση του πρίγκιππα ενώ παραπάνω της πριγκίπισσας. Τι να πω! Ναι εχει καταφύγιο δεν ξέρω κατά πόσο είναι λειτουργικό
      Να σαι καλά Ράνια μου
      Τα φιλιά μου

      Διαγραφή
  3. Όμορφη ανάρτηση για ένα από τα πιο εμβληματικά σημεία της Αθήνας Πολλές πληροφορίες, τις οποίες αγνοούσα και χαίρομαι που μου έδωσες την ευκαιρία να τις μοιραστώ μαζί σου. Μακάρι να είχαν κρατήσει κάτι από τα σχέδια του Τσίλερ. Σήμερα θα μιλάγαμε για μια διαφορετική πόλη!
    Νάσαι καλά, Άννα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σ'ευχαριστώ Βασίλη. Χαίρομαι που σου άρεσε η ανάρτηση και εγώ το σκέφτομαι συχνά πώς θα ήταν η Αθήνα αλλά και όλη η Ελλάδα αν σχέδια σαν του Τσίλερ είχαν εφαρμοστεί...
      Καλή σου μέρα

      Διαγραφή
  4. Πολύ χάρηκα και τη συνέχεια! Για τη γενιά μου ο Λυκαβηττός ήταν σημείο αναφοράς. Εκεί ανασαίναμε πιο ελεύθερα. Πηγαίναμε συχνά, κυρίως απογεύματα για να έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε το ηλιοβασίλεμα. Το ποίημα του Καρυωτάκη με εκφράζει απόλυτα.
    Σ'ευχαριστώ Άννα μου γι' αυτή την υπέροχη ανάρτηση.
    Καλημέρα!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μαρία μου είναι όντως σημειο αναφοράς για μας που πηγαίναμε συχνά στα πρώτα νιάτα μας θα πω! Χαιρομαι που σ'άρεσε το ξύπνημα αναμνήσεων
      Φιλάκια πολλά

      Διαγραφή
  5. Με όλες τις πληροφορίες που μας έδωσες Άννα μου, ο Λυκαβηττός εδραιώθηκε μέσα μου όχι μόνο σαν ένας λόφος κάπου στην Αθήνα αλλά και σαν πηγή ποίησης και δημιουργικότητας, γι αυτό και ένα μεγάλο ευχαριστώ!
    ΑΦιλάκια χαμογελαστά και αναζωογονημένα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Χαίρομαι που ευχαριστήθηκες αυτήν τη ''βόλτα '' μας και ναι ο Λυκαβηττός και για μένα είναι πηγή ποίησης και δημιουγικότητας
      Φιλάκια πολλά Στεφανία μου

      Διαγραφή
  6. Ήρθα! Με τις σημειώσεις μου και το καφεδάκι μου. Χαμόκατασα στην αυλή σου, Άννα μου, και άρχισα να ατενίζω ξανά το δεύτερο μέρος του πανέμορφου αυτού ταξιδιού στο Λυκαβηττό. Οι πληροφορίες κλείνουν το μεγάλο κύκλο, που άνοιξε το πρώτο μέρος αναφοράς σου. Οι εικόνες γέμισαν ομορφιά. Οι μνήμες ταξίδεψαν πίσω παλιά στο χρόνο. Οι σκέψεις συγκροτήθηκαν για τον τρόπο, που μια κοινωνία και μια πολιτεία σκέφτεται για τους φυσικούς θησαυρούς της.
    Έκανα μια σειρά σκέψεις:
    Αυτά τα ονόματα που άρχισαν να δίνουν στα ποτάμια και στα ρέματα οι Αθηναίοι, για όνομα του Θεού βρε Άννα, τι ασχήμια! "Βοϊδοπνίχτης"! Έλεος! Ενώ για άκου! Ιλισός. Εμ αυτά ήταν ονόματα όχι αυτά τα κακόηχα τα Τουρκόσπορα!
    Λατομείο στο Λυκαβηττό! Εντάξει, τι να πούμε τώρα. Και μάλιστα με ...άδεια ως το 1960. Το κράτος του Καραμανλή που βίασε και κατέστρεψε την Αθήνα ένα πράμα.
    Ένα βουνό διαμάντι, που θα έπρεπε να έχει την ιερότητα και την ανάλογη αντιμετώπιση. Κι όμως οι πολυκατοικίες χάσκουν σχεδόν πάνω του.

    Άννα μου, το απόλαυσα αυτό σου το αφιέρωμα. Και έζησα εκατοστό το εκατοστό αυτόν τον υπέροχο περίπατο. Σε ευχαριστούμε καλή μου φίλη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλώς τον! Μην κάθεσαι χάμω καλέ...θα κρυώσεις. Να σου χω και μπαμπουδένια πολυθρόνα με αναπαυτικό μαξιλάρι, εδώ κάτω από την κληματαριά. Έφερες και καφέ;;;;;;;
      Κοίτα, τα ονόματα αυτά είναι παλιά πολύ πριν της Τουρκοκρατίας. Σκέψου ότι η Αττική είχε πάνω από 700 ρέματα, ποταμάκια και ρυάκια να την διατρέχουν. Καταπράσινη απλωνόταν κάτω από την Ακρόπολη.
      Φυσικά λατομείο στο Λυκαβηττό. Λέγεται ότι με την πέτρα του έχτισε όλη την Αθήνα και Αττική. Αλλιώς πώς; Είναι μεν απαίσια τα λατομεία και αποδομούν το ανάγλυφο της περιοχής, αλλά και πάλι, όταν αναπτύσσεται μια περιοχή βρε Γιάννη μου, πώς θα αντιμετωπίσει την εξέλιξη; Πλινθόχτιστα θα έμεναν τα σπίτια; Καλύβια με χορτάρι και ξύλο;
      Το κράτος του Καραμανλή κατέστρεψε κάθε ομορφιά που είχε η Αθήνα και θα μπορούσε να της προσδώσει κι άλλη. Φοβερό αυτό που επέτρεψε να γίνει: ένα τέρας από πολυκατοικίας που πνίγουν η μια την άλλη, μόνο και μόνο για κέρδος. Γι αυτό τον κατηγορώ περισσότερο από όλα.
      Και το ίδιο στις πλαγιές του Λυκαβηττού. Η αρχή έγινε με τα προσφυγικά, τις πολυκατοικίες που χτίστηκαν στις παρυφές του λόφου και μετά ήλθε η κατρακύλα.
      Χαίρομαι που σου άρεσε. Καμιά φορά τα σκέφτομαι όλα όσα έχουν γίνει στην άμοιρη πατρίδα μας και φταίμε τόσο και εμείς που τα ανεχτήκαμε
      Σ'ευχαριστώ που είσαι εδώ

      Διαγραφή
  7. Αναστήθηκε ο Λυκαβηττός μέσα από την ανάρτηση σου Αννούλα μου! Με τόσες πληροφορίες, θαμπώθηκα και ομολογώ πως δεν τις ήξερα όλες και χάρηκα που τις έμαθα.
    (Άντε τώρα σε παιχνίδι γνώσεων να μου πέσει ερώτηση για τον Λυκαβηττό, θα τους κερδίσω όλους και θα ευγνωμονώ εσένα χαχα)
    Ευχαριστούμε για τον χρόνο που μας αφιέρωσες και τις πληροφορίες που μοιράστηκες μαζί μας. Ήταν ένα υπέροχο αφιέρωμα :)
    Καλό ξημέρωμα :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ωωωω θαμπώθηκες ε; Χαίρομαι που είσαι έτοιμη για παιχνίδι γνώσεων για το Λυκαβηττό χααχχα
      Εγώ ευχαριστώ που ήσασταν παρέα μου σ'αυτό το ταξίδι και απολαύσαμε όλοι μαζί την ανάβαση στο λόφο τον αγαπημένο.
      Να σαι καλά
      Καλή σου ΄μέρα

      Διαγραφή
  8. Απαντήσεις
    1. Καλώς την. Πραγματικά είναι υπέροχη η θέα από ψηλά
      Καλημέρα σου

      Διαγραφή
  9. Άννα μου, συγκλονιστική συνέχεια - περίπατος στους αγαπημένους λόφους της Αθήνας. Μπάβο
    (Περιμένω πληροφορίες για λόφο Στρέφη)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θες και το λόφο του Στρέφη ε; Θα δούμε...Χαίρομαι που σ'άρεσε ο περίπατος! Να σαι καλά

      Διαγραφή
  10. Το ήξερα πως θα περάσω ωραία από την προηγούμενη ανάρτηση.
    Αν προσπαθήσω να κάνω εικόνα ... μια τελείως διαφορετική πόλη, δροσερή, με κελαρύσματα ...

    Μετά από συναυλία έχω κατέβει από το δρομάκι :) Δεν ήξερα πως το θέατρο έγινε στο παλιό λατομείο.
    Τελευταία φορά είχα δει Αλεξίου και Μαχαιρίτσα...
    Καλή συνέχεια :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κι εγώ κάνω εικόνα αυτήν τη διαφορετική πόλη καμιά φορά, αλλά αγαπώ και αυτήν όπως είναι. Έχει πολλά σημεία όμορφα...
      Χαίρομαι που πέρασες ωραία
      Να σαι καλά Μάνια μου

      Διαγραφή
  11. Πω πω δεν ήξερα τίποτα από την ιστορία τού Λυκαβηττού!
    Και δεν είχαν ενδιαφέρον μόνο οι πληροφορίες σου, αλλά
    και το ότι ξαναθυμήθηκα την ομορφιά τού τοπίου! Αννούλα,
    έκανες πολύ καλή δουλειά, με μεράκι! Καλό απόγευμα🌺🌷

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Χαίρομαι Πέτρα μου που σ'αρεσε. Είναι ενδιαφέροντα όσα βρήκα και εγώ για την ιστορία του. Και το τοπίο υπέροχο! Να σαι καλά

      Διαγραφή
  12. Συνέχισε τέτοιες αναρτήσεις, τρελλαίνομαι! Από το κτήμα σου στέλνω την αγάπη μου και ..λίγη μυρωδιά από το αγιόκλημα μου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ωωωω σ'ευχαριστώ Γεωργία μου. Λατρεύω το άρωμα του αγιοκλήματος. Να περνάς καλά

      Διαγραφή
  13. Τι όμορφες αναφορές που κάνεις Αννιώ μου, μπορεί να μην μένουμε στην Αθήνα αλλά είναι πολύ ενδιαφέρον να μαθαίνει κάποιος την ιστορία του τόπου του...
    Λατρεύω τα τοπία που έχουν θέα και σε κάνουν να νιώθεις πως είσαι κοντά στο Θεό!
    Πολύ ωραίες οι πληροφορίες σου για τον Λυκαβηττό Αννιώ μου..,
    Να περνάς όμορφα με ότι κάνεις φιλιααα!! 🧡🌼

    ΑπάντησηΔιαγραφή