Πολιτισμός είναι και οι αρετές!

 

πηγή

Τον 18ο αι ο Αδαμάντιος Κοραής μεταφράζει τη λέξη «civilisation» και εισάγει τον όρο  ''πολιτισμός ''. Είπε λοιπόν ότι πολιτισμός είναι όλα αυτά που έχουν να κάνουν με τα μεγάλης αξίας προϊόντα της ζωής του ανθρώπου. Φιλοσοφία, τέχνη, επιστήμες.

Αργότερα διευρύνθηκε ο όρος  από τον ιστορικό Febvre  και αποδόθηκε ως η αρετή της διακριτικότητας, της ειλικρίνειας και της ευγένειας.



Ο πρωτόγονος άνθρωπος ζούσε με το φόβο της επόμενης ημέρας. Επιβίωση, κίνδυνοι, άγνωστοι άνθρωποι, καιρικές συνθήκες ήταν ό,τι φοβόταν περισσότερο  μέσα στην απόλυτη άγνοιά του. Σταδιακά, έφτιαξε κοινωνίες, κατασκεύασε όπλα, καλλιέργησε τη γη, πολλαπλασίασε τον πληθυσμό του  και ένοιωσε πιο ασφαλής. Σιγά σιγά έχτιζε τον πολιτισμό του.

Η ανθρωπολόγος Μάργκαρετ Μιντ είχε πει όμως, ότι πολιτισμό έχουμε όταν ένα σπασμένο μηριαίο οστό 15000 χρόνων βρέθηκε θεραπευμένο. Κι αυτό γιατί ο άνθρωπος που έσπαγε το πόδι του, δεν μπορούσε να κινηθεί, να βρει τροφή, να πάει στο ποτάμι να πιει νερό, να αντιμετωπίσει άγρια ζώα αλλά και  άλλους  κινδύνους. Γι αυτό έχαναν τη ζωή τους όσοι έσπαγαν οστό.  Δεν ήταν για την ανθρωπολόγο πολιτισμός όπλα και εργαλεία που έφτιαξε ο άνθρωπος τότε, αλλά που φρόντισε κάποιον με σπασμένο μηρό. Που τον περιέθαλψε, τον μετέφερε σε ασφαλές μέρος και φρόντισε για την τροφή του, για νερό αλλά και για τη θεραπεία του. Γι αυτό, το σημείο στο οποίο αρχίζει ο πολιτισμός είναι η βοήθεια σε κάποιον που έχει ανάγκη.  

Και οι αιώνες πέρασαν.

Τι κι αν πήγαμε σε άλλα αστέρια. Τι κι αν φτιάχνει ο άνθρωπος ρομπότ και μπορεί να συζητά με συνανθρώπους του που βρίσκονται στην άλλη άκρη της γης, ακόμη δεν έχει μάθει να βοηθά κάποιον όταν έχει ανάγκη. Εκτός και αν είναι του οικείου περιβάλλοντός του.

Άρα,  γιατί θεωρούμε εαυτούς πολιτισμένους, όταν κυνηγάμε  συνανθρώπους μας επειδή είναι διαφορετικοί; Και τι είμαστε όταν τους οδηγούμε σε επικίνδυνα μονοπάτια για τη ζωή τους; Πώς λεγόμαστε πολιτισμένοι όταν τα παιδιά μας κακοποιούν συνομήλικούς   τους μόνο και μόνο για να νιώσουν ότι έχουν εξουσία;

πηγή


Δεν ξέρω εσύ, αλλά εγώ θεωρώ ότι είμαστε απολίτιστοι, απαίδευτοι, αγροίκοι πραγματικοί. Ακόμη κι αν το ποσοστό όσων κακοποιούν άλλους είναι μικρό, η δική μας  συνήθεια να μη βγούμε από την ασφάλειά μας και να αντιδρούμε ''κατόπιν εορτής'', δείχνει πόσο μακριά είμαστε για να θεωρηθούμε άνθρωποι με πολιτισμό.

Όταν ο ήλιος του πολιτισμού είναι χαμηλά στον ορίζοντα, ακόμα και οι νάνοι ρίχνουν μεγάλες σκιές.

Καρλ Κράους, 1874-1936, Αυστριακός συγγραφέας

Μια βόλτα στην ιστορία του Λυκαβηττού!

πηγή


 Έλα πιάσε με από το χέρι και πάμε στο φιδογυριστό δρομάκι που οδηγεί στον Λυκαβηττό. Όχι, δεν θα ανέβουμε, θα κατέβουμε στις αυλές της ιστορίας, να δούμε πώς ήταν αυτός ο βράχος που έπεσε από τα χέρια της Αθηνάς.

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα και τον Ξενοφώντα ο λόφος ήταν ένας απόκρημνος γυμνός βράχος. Αργότερα φύτευσαν ελαιόδεντρα αλλά...ως συνηθως, κάηκε. Και έκτοτε δεν ξαναφυτεύτηκε. Το χρησιμοποιούσαν μόνο, ως βοσκοτόπι, μια και είχε χαμηλή βλάστηση κατάλληλη για τα κατσίκια της περιοχής.

Στην κορυφή του ήταν ναός του Δία. Κατά το Μεσαίωνα γίνεται εκκλησάκι του προφήτη Ηλια. Και μετά, τον  18ο αιω., χτίστηκε το εκκλησάκι του Αγίου  Γιωργίου, που υπάρχει μεγαλύτερο μεν, ως σήμερα.

Μην νομίζεις ότι η πρόσβαση ήταν εύκολη. Ένα φιδογυριστό μονοπάτι υπήρχε που γινόταν απότομο και για να το ανέβεις έπρεπε να χρησιμοποιήσεις και τα χέρια.

Αλλά υπήρχε και χείμαρρος ορμητικός που με διακλαδώσεις ακολουθούσε τις οδούς Δημοκρίτου και Λυκαβηττού. Ενωνόταν αυτός ο χείμαρρος με ρέμα που ονομαζόταν βοϊδοπνίχτης. Ήταν στην οδό Ακαδημίας. Αυτό το ρέμα με τη σειρά του ενωνόταν με άλλα ρέματα που ακολουθούσαν την Σταδίου και Πειραιώς! ( Το κάνεις εικόνα πώς ήταν η Αθήνα τότε;)

''{....} αποφασίσαμε ν'ανέβουμε. Το πρώτο κομμάτι του δρόμου είναι αρκετά εύκολο, γιατί πάει σαν σαλίγκαρος γύρω από το βουνό. Αργότερα όμως, για να σκαρφαλώσει κανείς στην κορυφή, πρέπει ν'ανέβει ακόμα και με τα τέσσερα, από κάτι πολύ απότομες μεριές. Έχει όμως γι'αντάλλαγμα μια καταπληκτική θέα. Η πόλη φαίνεται όπως θα πρέπει να τη βλέπουν τα πετούμενα. Τι ωραία που φαντάζουν όλα από δω. Η θάλασσα, τα νησιά, τα μακρινά βουνά, η Ακρόπολη που μοιάζει χαμηλή από τούτο το ύψος, ο Άρειος Πάγος, η Πνύκα με τ'αρχινισμένο Αστεροσκοπείο, ο ναός του Θησέα, το μνημείο του Φιλοπάππου και τόσα άλλα {...}

Ψηλά στην κορυφή είναι ένα εκκλησάκι, του Άι Γιώργη, με μια πλάκα που φαίνεται από μακριά.Ένας μισοπάλαβος καλόγερος γεμίζει κάθε μέρα με λάδι τα καντήλια του Αι Γιώργη.''

                 Χριστιάνα Λυτ

   Μια Δανέζα στην αυλή του Όθωνα    

Αυτός ο μισοπάλαβος καλόγερος,  ο κρητικός Λουλουδάκης, ήταν που έδιωξε το φόβο και τον  τρόμο των Αθηναίων, που  γι αυτό δεν συμπαθούσαν το λόφο της πόλης τους.

Βλέπεις. όπως θέλει η παράδοση, οι Αθηναίοι άργησαν να απολαύσουν τη θέα από ψηλά, να ανταλλάξουν κρυφά ερωτικά φιλιά, να απολαύσουν το πανέμορφο ηλιοβασίλεμα, γιατί εκεί κατοικούσε  ένας αράπης τρία μέτρα ψηλός. Οι θρύλοι λένε ότι στην κορυφή του λόφου είχε το καταφύγιό του ο αράπης ο γίγαντας, και  όποιος τολμούσε να ανέβει του έπαιρνε τη ζωή. Πήγε λοιπόν και ο τρελοκρητικός να αναμετρηθεί με τον αράπη. Ξετρελάθηκε με τη θέα, έχτισε τον Αι Γιώργη όπως είπαμε και το κελί του δίπλα, εφτιαξε την πλατειούλα εκεί μπροστά, έσπειρε και μποστάνι και έζησε ως το θάνατό του το 1885.

Αυτός λοιπόν ο ασκητής έδιωξε τον αράπη και οι Αθηναίοι πλέον δεν είχαν κανένα φόβο για το Λυκαβηττό τους.          

πηγή

   
  

Αλλά σκάφτηκε βαθιά το σώμα του λόφου γιατί η Αθήνα χρειαζόταν πέτρα για το χτίσιμο των σπιτιών της. Από το 1831 λατομείται ο Λυκαβηττός. Το 1836 απαγορεύτηκε να κατατρώγεται η σάρκα του  και έτσι σταμάτησαν.Αλλά μετά λίγα χρόνια ξαναλειτούργησαν με διακοπές μια και αρχαιολόγοι και λόγιοι διαμαρτύρονταν. Ως το 1960 με διαλείμματα άνοιγαν τα λατομεία, αφού έπαιρναν την πολυπόθητη άδεια.( Τι κάνουν οι πιέσεις στους κυβερνώντες ε; )

Η αναδάσωση του λόφου δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Από το 1880 ως το 1915 έγινε η δεντροφύτευση,   μόνο που τα πρώτα νεαρά δενδρύλλια φαγώθηκαν από....τις κατσίκες που υπήρχαν στα Κατσικάδικα γύρω από τη Δεξαμενή.
Σήμερα στον λόφο υπάρχουν κυπαρίσσια, ευκάλυπτοι, ελιές, χαρουπιές, αίλανθοι (βρωμοκαρυδιά), αλλά και θάμνων, όπως ευώνυμος, κισσός, δεντρολίβανο, πικροδάφνη, φραγκοσυκιά, μυρτιά, λιγούστρο και τεύκριο. Την Άνοιξη του 2008, ο Δήμος Αθηναίων φύτευσε επίσης δένδρα όπως: αμυγδαλιές, αριές, δρυς, κουκουναριές, κουτσουπιές, αγριαχλαδιές, αγριελιές, μυρτιές και ρείκια, αλλά και θάμνους όπως αγιόκλημα, αγράμπελη, βίγκα, λεβάντα, λυγαριά, σπάρτο και ράμνος.

Πολλοί ενδιαφέρθηκαν για το στολίδι της Αθήνας. Οι επεμβάσεις των ανθρώπων δεν είναι πάντα κακές. Ανοίχτηκε δρομάκι ανάβασης ώστε να έχει πρόσβαση όποιος επιθυμεί.

Φωταγωγήθηκε ο λόφος, και μάλιστα η πρώτη φωταγώγηση έγινε το 1835 με 100 φανάρια που σχημάτιζαν το Ομικρον, το αρχικό του ονόματος του Όθωνα.

αυτό είναι το σχέδιο Τσίλερ που δεν έγινε δυστυχώς


Ενδιαφέρθηκε και ο Τσίλερ για το λόφο και εκπόνησε σχέδιο για χώρο αναψυχής. Το ''Αέρειον Θεραπευτήριον'', περιελάμβανε συντριβάνια, ξενοδοχείο, αναγνωστήριο, μικρά περίπτερα, εξέδρες, αλλά και καφενεία, τεχνικούς καταρράκτες, παιδική χαρά, αλλά έμεινε στα σχέδια γιατί η κυβέρνηση  Τρικούπη τότε, δεν είχε τόσα χρήματα γι αυτό το πολυδάπανο έργο.( Τι πρωτοτυπία το φτωχό μας κράτος!!!)

Αλλά και   θέατρο έγινε εκεί που υπήρχε λατομείο, για  να καλύψει την ασχήμια με πρωτοβουλια της Συνοδινού και σχέδια του αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτο. Μα ήταν και απαραίτητη η δημιουργία θεάτρου για να καλύψει τις ανάγκες του Φεστιβάλ Αθηνών. 

Από το 1965 λειτουργεί τελεφερίκ, άλλη μια χρήσιμη και όμορφη ανθρώπινη παρέμβαση!

πηγή


Όμως...υπάρχουν και επεμβάσεις ανθρώπινες που είναι κακάσχημες, ενοχλητικές και επικίνδυνες. Στις παρυφές και πλαγιές του Λυκαβηττού χτίστηκαν  πολυκατοικίες που κρύβουν το πράσινο και το λόφο από την Αθήνα από πολλές μεριές, πολυκατοικίες που ξεπέρασαν ορισμένες τους τρεις ορόφους μόνο και μόνο για εκμετάλλευση.

Το 1925 επιχειρήθηκε να αναγερθεί στην κορυφή του Λυκαβηττού, καζίνο με χώρους ψυχαγωγίας. Ευτυχώς αποτράπηκε από τις εγχώριες και διεθνείς αντιδράσεις της διανόησης!

Σήμερα αλλάζει όψη ο λόφος . Θα ξαναλειτουργήσει το θέατρο, θα γίνουν έργα , νέες επεμβάσεις που εύχομαι να ολοκληρωθούν!


                               Τα πυροβολεία εγκαταστάθηκαν το 1926 στη νότια
                                          πλευρά και ρίχνουν κανονιοβολισμούς σε σημαντικά
                                                   γεγονότα και στις εθνικές εορτές.

...............

             '' Κι ανέβηκα! Και ξέφυγα! Και χάμου

                   η Αθήνα σαν να πέθανε. Τα μύρα

                   βουνίσια με χτυπήσανε. Τριγύρα

                   τα πεύκα είναι προστάτισσα φρουρά μου

                       {....}

                     Μ'εξάγνισε το ανέβασμα, πατρίδα

                   και θα ρθω με τη βάρκα μου του ονείρου

                   με τα κουπιά του πόθου θα κινήσω,...΄΄

                                Κώστας Καρυωτάκης  ''Λύκαβηττός''!



πηγές:

Η Αθήνα 

Θ Γιοχάλα- Τ, Καφετζάκη

ΛΥΚΑΒΗΤΤΟΣ

ΑΘΗΝΟΔΡΟΜΙΟ

'''Βουνό του Λυκαυγούς''!

 Ο μεγαλύτερος λόφος της Αθήνας! Σημείο ψυχαγωγίας, συνάντησης, ανάσας οξυγόνου, που απλώνεται στα πόδια του όλη η πρωτεύουσα, όμορφη μια και τη βλέπεις από ψηλά, αθόρυβη και ρομαντική, ένα σημείο που πάντα είχε σημασία για τους κατοίκους της πόλης και όχι μόνο.

Λυκαβητός , που πήρε το όνομά του ή επειδή το πρώτο φως του ήλιου τον λούζει κάθε πρωί, από το λύκη +βαίνω, το βουνό του Λυκαυγούς. Ή κατ΄'αλλους, επειδή η γύρω περιοχή είχε λύκους, ή εξαιτίας των λύκων που φυτρώνουν στο λόφο και που λύκοι κατά τον Φαλίνο τον  Ατθιδογράφο είναι το κρίνος της Ίριδας. Στην αρχαιότητα ονομαζόταν λόφος του Αγχεσμού.



Και πώς δημιουργήθηκε; (Σιγά μην άφηναν οι αρχαίοι χωρίς εξήγηση την ύπαρξη του λόφου.) Που λέτε λοιπόν, η Αθηνά ξέρετε ότι αντιπαθούσε το σεξ. Όταν πήγε μια ωραία ημέρα στον Ήφαιστο για να παραγγείλει νέα όπλα, εκείνος ένοιωσε έντονη σεξουαλική επιθυμία. Τον απέκρουσε η θεά μας, αλλά εκείνος την πήρε από πίσω. Κουτσαίνοντας ο καημένος την έφτασε κάποια στιγμή και η Αθηνά τον χτύπησε με το δόρυ της. Αλλά δεν γλύτωσε από το σπέρμα του που έπεσε στο πόδι της. Πήρε λοιπόν η Αθηνά μια τούφα  μαλλί και το σκούπισε και το πέταξε στη γη. Η Γη έμεινε έγκυος και γέννησε το παιδί του Ηφαίστου, που το παρέδωσε στη θεά να το αναθρέψει, κρυφά από τους άλλους θεούς. Τον ονόμασαν Εριχθόνιο , από το έριο =μαλλί και χθων=γη. Πήρε λοιπόν η Αθηνά, ένα κιβώτιο ή πιθάρι και με δυο φίδια για παρέα το έκλεισε μέσα το μωρό, σφράγισε το κιβώτιο ή το πιθάρι και το παρέδωσε στις κόρες του Κέκροπα με εντολή να μην το ανοίξουν.

Ήφαιστος αριστερά, η Γη που δίνει το μωρό στην Αθηνά


Συνέχισε λοιπόν η θεά μας τη δουλειά της. Ενώ είχε κερδίσει την Αθήνα από τον Ποσειδώνα, ξεκίνησε και εκείνη ως πρώτη διδάξασα την ανάπλαση της πόλης της. Πήρε από την Παλλήνη ένα κομμάτι βράχο και ήθελε να οχυρώσει την Ακρόπολη, ή κατ΄αλλους να σηκώσει το ναό της στην Ακρόπολη πιο ψηλά, να φτάνει στα ουράνια. Έμαθε στο δρόμο ότι το κουτί ανοίχτηκε και οι κόρες του Κέκροπα όταν αντίκρισαν το μωρό, τρελάθηκαν και έπεσαν από την Ακρόπολη. Την είδηση την έφεραν κοράκια που λόγω των άσχημων μαντάτων, από τότε είναι μαύρα...(Όλα εξηγούνται στην αρχαία ελλ. Μυθολογία)!

Ο βράχος που κρατούσε η Αθηνά, από το ξάφνιασμα της είδησης της έπεσε από τα χέρια και έγινε ο λόφος του Λυκαβηττού!!

Η Αθηνά όμως έτρεξε να σώσει το παιδί, που το έκλεισε στο Ερεχθείο -γι αυτό ονομάστηκε έτσι- και το ανέθρεψε μόνη της!!

''Ένα από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά της Αθήνας, που εμφανίζεται σχεδόν σε κάθε άποψη του τοπίου της, και αιχμαλωτίζει από την πρώτη στιγμή την προσοχή του ξένου, είναι η κωνική κορυφή  που βρίσκεται αρκετά ψηλότερα από την Ακρόπολη, κορυφή στεφανωμένη με τον μικρό ναό  του Αγίου Γεωργίου που αγναντεύει από ψηλά την πόλη από τη βορειοανατολική πλευρά της''

                                                               William Martin Leake

                                                             The Topografhy of Athens...

Ο λόφος έχει δυο ναούς. Του Αγίου Γεωργίου  που κτίστηκε το 18ο αι., στη θέση παλαιότερου βυζαντινού..Με την πάροδο των χρόνων μεγάλωσε ο ναός. Το ενδιαφέρον είναι ότι μετά τα μέσα του 19ου αι. μόνασε εκεί δίπλα στο ναό, σε κελί που έχτισε ο ίδιος, ο ιερομόναχος Εμμανουήλ Λουλουδάκης που τάφηκε στο λόφο.

Υπάρχει και ο ναός των Αγ. Ισιδώρων, που είναι στη δυτική πλευρά του λόφου. Ο ναός ο αρχικός κάηκε το 1929 και χτίστηκε ξανά νέος ναός στο κοίλωμα αυτό της φύσης.

Γιατί ιδρύθηκε ο ναός ; Λέει μια παράδοση ότι βρέθηκαν στη σπηλιά οστά ενός ασκητή που κρατούσε την εικόνα των Αγ. Ισιδώρων. Άλλη παράδοση θέλει να συναντιούνται στο χώρο της σπηλιάς, οι Πατέρες της Εκκλησίας, Βασίλειος και Γρηγόριος.

Από το ιερό του ναού υπάρχει σπηλιά που οδηγεί στη περιοχή του Γαλατσίου! Λέγεται ότι χρησιμοποιούνταν από τους χριστιανούς την εποχή της Τουρκοκρατίας.Στην εποχή της κατοχής απαγορεύτηκε να λειτουργεί ο ναός ενώ οι Ιταλοί σύλησαν το εκκλησάκι.

 

''Θαρρώ τινάχτηκαν οι μπαρουταποθήκες'', είπε παριστάνοντας τον ειδήμονα κάποιος, ενώ έδειχνε με το δάχτυλο του κατά τον Άγιο Ισίδωρο, που οι φήμες εδώ και χρόνια τον ήθελαν να στέκει φρουρός και να προστατεύει μια μυστηριώδη σήραγγα στα σπλάχνα του Λυκαβητού, στην οποία ο Μεταξάς, βέβαιος ότι ο εχθρός δεν θα βομβάρδιζε την Αθήνα, είχε φυλαγμένους χιλιάδες τόνους εκρηκτικών υλών, που με την Κατοχή πέρασαν στα χέρια των Γερμανών''

                                         Φραντζής Φρατζισκάκης

                                       Ενθυμού  και μη λησπόμνει...

 

Σε επόμενη ανάρτηση θα αναφερθώ στο τι ''τράβηξε'' με τις ανθρώπινες επεμβάσεις ο Λυκαβητός. Κι ακόμη δέχεται ανάπλαση...

πηγή:

 ΑΘΗΝΑ

Ιχνηλατώντας την πόλη με οδηγό την ιστορία και τη λογοτεχνία

Θανάσης Γιοχάλας

Τόνια Καφετζάκη